पुणे : गेल्या दोन दिवसांपासून सुरू असलेल्या पावसाने पुणे जिल्ह्यातील भात रोपवाटिकांना पुनरुज्जीवित केले आहे, ज्यामुळे उशीर झालेला मोसमी पाऊस आणि वाढत्या तापमानामुळे अडचणीत सापडलेल्या शेतकऱ्यांना दिलासा मिळाला आहे.भोर, राजगड, मावळ, मुळशी, खेड, जुन्नर आणि आंबेगाव येथील शेतकऱ्यांनी या महिन्याच्या सुरुवातीला कोरडवाहू भात रोपवाटिका तयार केल्या होत्या, परंतु अपुऱ्या पावसामुळे पिकांच्या वाढीवर परिणाम झाला. राजगड तालुक्यातील शेतकरी तानाजी कावरे म्हणाले, “अलीकडील पावसाने आमची रोपवाटिका वाचवली आहे आणि लवकरच प्रत्यारोपण सुरू होण्याची आशा निर्माण झाली आहे.”पावसामुळे भात रोपवाटिकेसाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण झाल्याचे कृषी अधिकाऱ्यांनी सांगितले. जिल्ह्याचे सरासरी भातशेतीचे क्षेत्र ६०,९२० हेक्टर आहे. दीर्घकाळ कोरडेपणा आणि वाढत्या तापमानात हजारो शेतकरी त्यांच्या पिकांचे संरक्षण करण्यासाठी संघर्ष करत होते. उशीरा झालेल्या पावसामुळे तरुण रोपट्यांवर गंभीर ताण आला होता, त्यामुळे अनेक शेतकऱ्यांनी रोपवाटिका जिवंत ठेवण्यासाठी हाताने सिंचनाचा अवलंब केला होता.नुकत्याच झालेल्या पावसाने खरीप हंगामाचा दृष्टीकोन बदलला असून, मान्सून सक्रिय राहिल्यास येत्या काही दिवसांत रोवणीचे काम सुरू होईल, असा आशावाद शेतकऱ्यांनी व्यक्त केला आहे.जिल्हा कृषी अधिकारी संजय काचोळे म्हणाले, “साधारणपणे जुलैच्या दुस-या आठवड्यात भातशेती सुरू होते. परंतु त्याआधी भात रोपवाटिकांची वाढ ही महत्त्वाची बाब आहे. जर त्यांच्या रोपवाटिकांवर परिणाम झाला तर एकूण भात लागवड चक्र विस्कळीत होते. यावेळी आम्हाला ही भीती आहे. संपूर्ण प्रदेशात वाढीचे परिणाम पाहण्यासाठी आम्हाला अधिक पावसाची गरज आहे.”जिल्हा कृषी विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, पुणे जिल्ह्याने चालू खरीप हंगामात सुमारे ६०,९२० हेक्टरवर भात लागवडीचे नियोजन केले आहे. कृषी अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, अपुऱ्या पावसामुळे सुरुवातीचा धक्का बसला असला तरी सध्याच्या पावसाने भातशेतीसाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण केली आहे. “अनेक दिवसांपासून, आम्ही आमच्या भात रोपवाटिका गमावण्याच्या चिंतेत होतो. पाऊस नसल्यामुळे आम्हाला रोपे जिवंत ठेवण्यासाठी अतिरिक्त प्रयत्न करावे लागले. गेल्या दोन दिवसांत झालेल्या पावसाने पिकाला अत्यंत आवश्यक आधार दिला आहे. आणखी चार ते पाच दिवस पाऊस सुरू राहिल्यास आम्ही प्रत्यारोपणाचे काम सुरू करू शकू,” कावरे म्हणाले.मावळ तालुक्यातील शेतकऱ्यांनीही पावसानंतर परिस्थिती सुधारल्याचे सांगितले. रहिदास लोखंडे, ज्यांनी सुमारे दोन आठवड्यांपूर्वी रोपवाटिका तयार केली होती, त्यांनी सांगितले की, दीर्घकाळ कोरड्या पडल्यामुळे भाताच्या रोपांची वाढ खुंटली आहे. “मान्सून वेळेवर येईल या अपेक्षेने आम्ही रोपवाटिका तयार केली होती, परंतु पावसाच्या कमतरतेमुळे रोपांच्या वाढीवर परिणाम झाला. नुकत्याच झालेल्या पावसाने परिस्थिती पूर्णपणे बदलली आहे. हवामान थंड झाले आहे आणि झाडे चांगला प्रतिसाद देऊ लागल्या आहेत,” लोखंडे म्हणाले.कृषी तज्ज्ञांचा असा विश्वास आहे की सतत हलक्या ते मध्यम पावसाची सध्याची पद्धत भातशेतीसाठी विशेषतः फायदेशीर आहे, कारण ते जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवण्यास मदत करते आणि पुनर्लावणीसाठी योग्य परिस्थिती निर्माण करते. काचोळे म्हणाले की, विभाग व्यापक जनजागृती मोहीम आणि क्षेत्रस्तरीय मार्गदर्शनाद्वारे कोरडवाहू भात रोपवाटिका तयार करण्यास प्रोत्साहन देत आहे.इतर खरीप पिकांच्या पेरणीबाबत काचोळे म्हणाले, “आजपर्यंत पाऊस अपुरा पडला आहे आणि त्यामुळे आम्ही शेतकऱ्यांना इतर खरीप पिकांची पेरणी सुरू करण्याचा सल्ला दिला नाही. जमिनीत पुरेसा ओलावा निर्माण होण्यासाठी सुमारे 70 ते 80 मिमी पाऊस पडायला हवा. एकदा असे झाले की आम्ही शेतकऱ्यांना त्यांच्या शेतीसाठी तयार होण्याचा सल्ला देऊ. त्यामुळे ते तयार होऊ शकतात.”
